Krystian Kamiński – b. poseł na Sejm
Od początku wojny na Ukrainie polityka Węgier polegała na utrzymywaniu dystansu wobec obu stron konfliktu. Budapeszt popierał część sankcji USA i Unii Europejskiej wobec Rosji, jednocześnie blokując inne. Udzielał wybranych form pomocy Ukrainie, handlował z nią strategicznymi towarami – produktami naftowymi i energią – przy zachowaniu koncesji na bardzo umiarkowanym poziomie. Równocześnie Węgry asertywnie wchodziły w spory z Kijowem wszędzie tam, gdzie obóz Fideszu widział zagrożenie dla węgierskiego interesu narodowego: w kwestii dostaw rosyjskiej ropy, praw językowych i oświatowych węgierskiej mniejszości na Zakarpaciu czy prób chronienia jej przed przymusową mobilizacją do Sił Zbrojnych Ukrainy.
Węgry od lat znajdują się pod systematycznym naciskiem politycznym ze strony eurokratów i Waszyngtonu (w czasach Joe Bidena), co w dłuższej perspektywie odbiło się na finansach państwa. Zbiegło się to z blokowaniem wypłat środków z Krajowego Planu Odbudowy oraz innych funduszy unijnych, które stały się instrumentem nacisku politycznego. W praktyce KPO funkcjonowało jako dźwignia dyscyplinowania Budapesztu, zwiększając presję finansową w kluczowym momencie.
Tym ważniejsze dla Viktora Orbána stało się utrzymanie dostaw wyraźnie tańszych rosyjskich surowców strategicznych, a także perspektywa rozbudowy węgierskiej elektrowni jądrowej w Paks przez Rosjan, finansowanej nisko oprocentowanym kredytem. W warunkach stagnacji społeczno-ekonomicznej utrzymanie niskich cen energii nabrało dla obozu Fideszu kluczowego znaczenia przed kwietniowymi wyborami parlamentarnymi. Według szacunków za pierwsze półrocze 2025 roku węgierskie gospodarstwa domowe płaciły za energię elektryczną najmniej w Unii Europejskiej, ustępując jedynie Malcie.
Na tym tle szczególnego znaczenia nabiera decyzja węgierskiego, państwowego koncernu MOL, który w styczniu podpisał wiążącą umowę przedwstępną z Gazprom Nieft na zakup 56,15 proc. udziałów w Przemyśle Naftowym Serbii (NIS).
Dotychczasowa struktura własności NIS przedstawiała się następująco: 44,85 proc. udziałów należało do Gazprom Nieft, 29,87 proc. posiadało państwo serbskie, natomiast kolejne 11,3 proc. znajdowało się w rękach spółki Intelligence JSC, również zarządzanej przez Gazprom Capital LLC – inną spółkę zależną rosyjskiego giganta energetycznego. Przy takiej strukturze właścicielskiej NIS znalazł się w październiku ubiegłego roku pod nowymi sankcjami ogłoszonymi przez administrację Donalda Trumpa. Jednocześnie Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych (OFAC) przedłużało licencję umożliwiającą spółce prowadzenie ograniczonej działalności operacyjnej, właśnie po to, by przygotować sprzedaż udziałów przez stronę rosyjską.
Stawką jest bardzo wiele. NIS jest jedyną spółką w Serbii zajmującą się poszukiwaniem i wydobyciem węglowodorów oraz właścicielem dużej rafinerii ropy naftowej w Pančevie. Dominuje na krajowym rynku produktów naftowych, a jej sieć stacji benzynowych obejmuje ponad 400 obiektów, działających nie tylko w Serbii, lecz także w Bośni i Hercegowinie, Bułgarii oraz Rumunii.
Viktor Orbán, wobec narastającej presji Zachodu, zagrał ryzykownie na długo przed amerykańskimi wyborami prezydenckimi w 2024 roku, stawiając na kartę Donalda Trumpa. Z perspektywy Budapesztu był to ruch udany. Węgry zachowały przestrzeń manewru, utrzymując jednocześnie relacje zarówno z Waszyngtonem, jak i z Moskwą. Jest to jednak przestrzeń z definicji ograniczona w czasie, uzależniona od dynamiki politycznej w Stanach Zjednoczonych oraz od tego, jak długo administracja amerykańska będzie tolerować wielowektorowość sojuszników w Europie. Jest to przestrzeń wynikająca z konkretnej konfiguracji politycznej w Waszyngtonie, a nie trwałej zmiany zasad gry.
Miara tych relacji polega na tym, że nie sprowadzają się one wyłącznie do polityczno-symbolicznych koncesji ze strony Budapesztu, lecz pozwalają przekładać wielowektorową strategię na konkretne, materialne korzyści.
Komentarze (1)