W przededniu 83. rocznicy „Krwawej Niedzieli”, uznawanej za kulminacyjny moment zbrodni dokonanych na ludności polskiej na Wołyniu, przedstawiciele Konfederacji oraz Ruchu Narodowego zainaugurowali w Warszawie VI edycję ogólnopolskiej akcji społecznej „Kwiaty Wołynia”. Jak podkreślali organizatorzy, inicjatywa ma na celu upamiętnienie około 200 tys. Polaków zamordowanych przez Ukraińców, członków OUN, UPA, oddziałów kolaborujących z III Rzeszą Niemiecką i cywilów.
Kluczowym elementem akcji jest rozdawanie w kilkudziesięciu miastach Polski symbolicznych kwiatów lnu oraz ulotek informacyjnych. Organizatorzy wyjaśniali, że błękitny kwiat symbolizuje pamięć o ofiarach, historię polskich Kresów Wschodnich oraz życie brutalnie przerwane przez zbrodnie. Jak przypomniał poseł Krzysztof Mulawa: „O pamięć, nie o zemstę wołają ofiary”, podkreślając potrzebę godnego pochówku wszystkich zamordowanych.
Podczas konferencji przedstawiono pięć postulatów kierowanych do władz Ukrainy oraz polskiego rządu:
1. Przeprowadzenie ekshumacji ofiar z bezimiennych miejsc pochówku i zapewnienie im godnego pogrzebu przy udziale strony polskiej.
2. Prowadzenie rzetelnej edukacji historycznej opartej na faktach dotyczących wydarzeń na Kresach.
3. Zaprzestanie kultu działaczy OUN i UPA przez oficjalne władze Ukrainy.
4. Oficjalne przeprosiny ze strony państwa ukraińskiego za popełnione zbrodnie.
5. Wprowadzenie ustawowego zakazu propagowania symboli OUN i UPA.
Uczestnicy konferencji, w tym Anna Świergocka, wyrazili sprzeciw wobec współczesnej polityki historycznej Ukrainy. Wskazywali m.in. na nadawanie jednostkom wojskowym imion postaci związanych z UPA oraz tworzenie miejsc pamięci poświęconych tym osobom. Krytycznie odnieśli się również do postawy prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, zarzucając mu brak zgody na prowadzenie ekshumacji pomimo szerokiego wsparcia udzielanego Ukrainie przez Polskę.
Aleksander Kowaliński, współinicjator akcji, określił wydarzenia na Wołyniu jako zaplanowane ludobójstwo mające na celu eliminację Polaków, a nie jako efekt chaosu wojennego. Przypomniał też przedwojenne korzenie ukraińskiego nacjonalizmu i jego współpracę z Niemcami. Przypomniał o terroryzmie ukraińskim w II Rzeczypospolitej oraz prześladowaniach Polaków dokonanych przez Zachodnioukraińską Republikę Ludową. Kowaliński skrytykował obecne władze w Kijowie za brak zmiany polityki historycznej i dalsze upamiętnianie odpowiedzialnych za zbrodnie, mimo polskiego wsparcia dla Ukrainy po 2022 roku.
Paulina Kalinowska, współinicjatorka akcji, zaznaczyła, że Kresy to nie tylko miejsce tragedii, ale też kluczowy element polskiego dziedzictwa, z którego wywodzili się wybitni Polacy, tacy jak Słowacki, Moniuszko czy Paderewski. Podkreślała, że obowiązkiem współczesnych jest pamięć o Polakach z Wołynia i Małopolski Wschodniej. Wskazała też, że po ostatnich wypowiedziach prezydenta Zełenskiego i pozostałych ukraińskich przywódców świat wreszcie zaczyna zwracać uwagę na historię ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
Organizatorzy zaapelowali do polskich polityków i środowisk eksperckich o zaprzestanie – jak to określili – „haniebnych porównań” żołnierzy Armii Krajowej czy żołnierzy wyklętych do sprawców zbrodni na Wołyniu. Podkreślali, że trwałe pojednanie polsko-ukraińskie może opierać się wyłącznie na pełnym wyjaśnieniu wydarzeń historycznych i unikaniu relatywizowania zbrodni jako „wzajemnych walk”.
Akcja „Kwiaty Wołynia” będzie kontynuowana w nadchodzący weekend w wielu miastach Polski jako forma upamiętnienia Polaków zamordowanych na Kresach oraz wyraz troski o zachowanie pamięci historycznej.
Skomentuj