Stanisław Tyszka, współprzewodniczący grupy Europa Suwerennych Narodów w PE
Przedstawiam mój pomysł programowy dotyczący likwidacji opłaty cukrowej w ramach Projektu27 Sławomira Mentzena!
Opłata cukrowa, obowiązująca od 2021 r., nie spełniła deklarowanych celów prozdrowotnych i ma w istocie charakter czysto fiskalny. Zarówno analizy niezależnych think tanków, jak i kontrola Najwyższej Izby Kontroli prowadzą do jednoznacznych wniosków: instrument ten jest nieefektywny, źle zaprojektowany i nietransparentny.
1️⃣ Po pierwsze – brak efektów zdrowotnych. Mimo wprowadzenia opłaty, odsetek dorosłych Polaków z nadwagą lub otyłością wzrósł z ok. 56,6% w 2020 r. do 63% w 2024 r., a spożycie cukru per capita zwiększyło się z 41,6 kg do 46,9 kg. Spadek konsumpcji napojów słodzonych miał charakter krótkotrwały i wystąpił jedynie w pierwszym roku obowiązywania daniny; następnie sprzedaż wróciła do poziomów sprzed jej wprowadzenia. Ponadto opłata wykazuje wykazuje głęboką nielogiczność, obciążając substancje bezkaloryczne (słodziki) oraz suplementy diety i odżwyki, co ostatecznie demaskuje jej czysto fiskalny charakter.
2️⃣ Po drugie – brak przejrzystości wydatkowania środków. NIK stwierdziła, że wpływy z opłaty cukrowej w praktyce zastąpiły inne środki NFZ, zamiast stanowić dodatkowe finansowanie działań profilaktycznych i leczniczych. Nie istniał system pozwalający powiązać konkretne wydatki z pieniędzmi pochodzącymi z tej daniny, a efekty zdrowotne nie były monitorowane.
3️⃣ Po trzecie – negatywne skutki gospodarcze i społeczne. Opłata została w całości przerzucona na konsumentów w postaci wyższych cen (wzrost nawet o 20–36% w wybranych kategoriach), uderzając relatywnie silniej w gospodarstwa o niższych dochodach. Dodatkowo obciążyła producentów, w tym krajowych wytwórców napojów i soków, bez realnej poprawy zachowań zdrowotnych.
4️⃣ Wniosek: opłata cukrowa jest przykładem nieskutecznej regulacji podatkowej, która nie realizuje celów zdrowotnych, generuje koszty administracyjne i podnosi ceny. Z perspektywy racjonalnej polityki publicznej zasadnym rozwiązaniem jest jej całkowita likwidacja i zastąpienie działań fiskalnych edukacją oraz neutralnymi podatkowo zachętami prozdrowotnymi.
🌐 Zachęcam każdego z Was do zgłoszenia swojego pomysłu na zmianę Polski na stronie: projekt27.pl i polubienia mojego pomysłu tu https://projekt27.pl/…/e58537c9-7b7a-4ea4-9d15…
